KafeKopi

Meşrutiyet ilan edildikten sonra, Evkaf Nazırlığındaki çürümeye karşı ıslah çalışmaları yapmak üzere Muhasebe Müdürlüğüne atanan Ali Necati Efendi, iktidardaki İttihat ve Terakki yönetimini yolsuzluk iddialarıyla suçlayınca, sıkıyönetim mahkemesinde yargılanmak üzere tutuklanır. Yolsuzluk, hakaret ve mürtecilikle suçlanan Ali Necati Efendi'nin davası, Meclise siyaseten konu olursa da, sonuçta yalnızca hakaretten hüküm giyer ve yolsuzluk dosyaları, II. Meşrutiyetin ateşli ve kanlı siyaset mücadeleleri içinde unutulur.

Ali Necati Efendi, İttihat ve Terakki iktidardan düşünce, 1912 yılında, İttihadın İç Yüzü kitabıyla iddialarını ve uğradığı baskıları dile getirmiştir. Ali Necati Efendinin kitabı, iktidar, yolsuzluk ve siyasi baskı sarmalının, döneminde yazılmış tanıklığıdır. İttihat ve Terakki örgütüne, ilk kez, hürriyet, yurtseverlik, milliyetçilik gibi soyut kavramlar üstünden değil, gündelik yaşamın içinden, çıkar kavgası ve hukuk mücadelesi alanından saldırmaktadır.

Demokrasi ve hukuk arayışında Jakoben inkılapçılığın, toplumsal ve siyasal yapılanmamız içinde iktidar-ekonomik çıkar-partizanlık birliğine teslim oluşunun hikayesi, bizi, İttihat ve Terakki hareketi ve geleneği üstüne bakış açımızı ayakları üstüne oturtmaya ve bir kez daha efsanelerin yerine eleştirel gerçekçiliğin peşine düşmeye çağırmaktadır.

(Arka Kapaktan)

Önsözden...

Ahmed Avni Konuk, çok yönlü, müstesna bir kişi ve maalesef bir o kadar da az bilinen bir değerimizdir.

Ahmed Avni Bey büyük bir müzik adamıdır. Osmanlı ve Cumhuriyet musikisi arasında gerek aktardığı eserler, gerek yetiştirdiği talebeler gerekse bugün musikimizde 119 makamın seyirleri ve dizileri hakkında bilgi sahibi olduğumuz en büyük kar-ı nâtık olan Fihrist-i Mahâkâmat’ı ile bir köprüdür.

…

Bu çok önemli ve değerli insanı tanıtmak, onun izini günümüze ve geleceğimize aktarmak büyük bir görevdir.

…

Konuk, görünmeyen bir ummandır. Ancak görünmeyen şey, her zaman var olmayan şey değildir. Görmek iradidir, yani istemle olur. Görmek isteyen görür. Görmeye engel varsa da o engeli engel olarak algılar ve aşmaya gayret eder. Nitekim Ahmed Avni Bey kendi lisanı ile tam da bu hakikati söyler: “olmamak başka ve olup da görünmeyen yine başkadır.” Yine başka bir yerde şöyle söyler: “Gizli olan şey, yok olan şey değildir, belki mevcut olmakla beraber meçhuldür.”

Ahmed Avni Konuk görülmeye ve gösterilmeye, anlamaya ve anlatılmaya layık büyük değerlerimizden birisidir.

…

İnsan unutkandır. Unutulur da… Ancak işi, yolu, niyeti yüce olan Ahmed Avni Bey gibi ufuk insanlarını unutmak ihanettir.

…


Yazar: Savaş Ş. Barkçin

Bir genç bir gün uzun yıllar Millet Kütüphanesi'nin Müdürlüğünü yapan bir adamın ismini duyuyor ve heyecanlanıyor. Dile kolay otuz yıllı aşkın idarecilik ve bütün bir çalışma hayatının kütüphanelerde geçtiği bir ömür. Gencin heyecanlanmaması mümkün değil. Ve bir tevafuk oluyor; genç ile kitap sevdalısı müdür karşılaşıyorlar.

Genç, hatıratını yazıp yazmadığını soruyor. Ali Emiri’nin izinde yürümüş kütüphaneci gözlerinin artık çok az gördüğünden dem vuruyor. Ve genç bu zorlu işe talip oluyor. İki yıl boyunca belirli günlerde saatlerce süren bir çalışma da böylece başlamış oluyor.

Kültür ve irfan insanı M. Serhan Tayşi çocukluğunun geçtiği Bayındır’dan başlıyor, ömrünü vakfedeceği Millet Kütüphanesi’nde geçen günleriyle devam ediyor ve gençler için faydalı olabileceğini düşündüğü kitap tavsiyeleriyle hatırat bitiyor.

Kitabın içerisinde o kadar çok önemli insan portresi ve tarihi kişiliklerle ilgili önemli anekdotlar var ki. Tüm bunların açıkçası kitabı okuyanlar tarafından bizzat kendileri için açılması gerektiğini düşünüyorum. Kitap en az altmış yıllık bir kültür hayatını adım adım gözümüzün önüne seriyor.

Yayına hazırlayan Taha Kılınç’ın sabrı ve azmi karşısında söylenecek hiçbir söz yok. Gerçekten tebrikler. Bir de Hatırat Kitaplığı diye bir dizi yaparak bu kültür pınarlarının okuyucuyla buluşmasını sağlayan Timaş’ta çok iyi iş yapıyor. Özellikle kitapların baskı kalitesinin çok iyi olduğunu belirtmeliyim.

Modernleşmeyi ithal ediyorsunuz, hadi yaptım diyorsunuz ama hiç te beklediğiniz gibi olmuyor. Hiç beklenmeyen sonuçları var modernleşmenin. Bu da sosyolojinin en klasik derslerinden biridir. Siz aktör veya devlet, işçi sınıfı ya da herhangi bir birey olarak ne yaparsanız yapın, sonuçların ille de istediğiniz ya da düşündüğünüz gibi olacağını garantileyemezsiniz. Tam tersine, sizin dışınızda başka aktörler olduğu için sizin elde etmek istediğiniz sonuç hiçbir zaman tam istediğiniz sonuç olmaz. Başka sonuçlar, başka durumlar ortaya çıkar ve bunlar hiçbir aktörün beklemediği sonuçlardır aslında. Ya da hocam Alain Touraine’in ifadesiyle, toplumsal aktörler tarih yazdıklarını düşünürler ama yazılan tarih, onların hayal ettikleri, yazdıklarını düşündükleri tarih değildir.

Not: Daha önce bahsettiğim Ehlileşmemek, Düzleşmemek, Direnmek isimli Ferhat Kentel'in söyleşi kitabından alınmıştır.

Herkesin anlayabileceği bir dil ve anlatımla Ferhat Kentel, modernizmin tarihini, modernizmin Türkiye’deki serüvenini ve bununla beraber ortaya çıkan aktörleri bir güzel özetliyor. Özellikle ortaya koyduğu örnekler ve yaptığı çözümlemeler okuyucunun zihnini açıyor. Açıkçası benim için çok faydalı ve önemli kazanımlara neden oldu bu kitap.

Ülkede en az iki yüz yıldır devam eden bir modernleşme süreci ve en son Cumhuriyetle ortaya çıkan ve bir yüzyıla yaklaşan bir demokrasi tecrübemizin hal-i pürmelali masaya yatırılıp derinlemesine analiz ediliyor. Soruları soran ve konuyu yönlendiren Esra Elmas’ı da tebrik ediyorum.

Kitapta öne çıkan analiz ve yorumları ileride sizlerle paylaşacağım.

Ehlileşmemek, Düzleşmemek, Direnmek
Yazar: Ferhat Kentel
Söyleşi: Esra Elmas
Hayykitap - Söyleyecek Sözü Kalanlar Dizisi - 2

Gül İrepoğlu, bir kaç yıl evvel tarihçi Mustafa Armağan ile gerek Osmanlı Tarihi gerekse İstanbul ve sanat tarihi üzerine TRT'de yaptığı söyleşi programlarından tanıdığım bir bilim insanı.

Yine birkaç yıl evvel sanat tarihçiliğini edebiyatla birleştirerek güzel bir tarihi romanı yayın hayatına kazandırmıştı. Kitap dergilerinde İrepoğlu'nun yeni kitabının çıktığını öğrendim. Bu kitapta İrepoğlu otobiyografik bir roman yazmış denilebilir.

Selim İleri, bu kitabı masal-roman olarak nitelendiriyor:'Gül İrepoğlu’nun yeni eserini çok severek okudum. Diyebilirim ki, tadı damağımda kaldı. Bir anı-roman mı, otobiyografik özellikler de taşıyan deneme-roman mı?Belki, giysiler, giyim kuşam dünyasında bir masal-roman. Evet masal-roman!
Yaşamın acılarını bilen, ama o acıları güzelliklerle, estetikle yenmek isteyen bir anlatıcının kaleme getirdikleri...'